Stabiliteit en voorspelbaarheid onder druk
Bedrijven gedijen bij stabiliteit, voorspelbaarheid en duidelijke regels. Dit zijn ook de pijlers waarop de Wereldhandelsorganisatie (WTO) is gebouwd. Maar met de recente invoerheffingen die de Amerikaanse president Trump eenzijdig oplegt, staan deze principes onder druk. De internationale handel lijkt steeds minder gebonden aan vaste afspraken, wat wereldwijd voor bezorgdheid zorgt.
Dreigende handelsoorlog
De afgelopen weken heeft de VS verschillende nieuwe importheffingen aangekondigd, tot grote zorg van economen en bedrijven. Deskundigen vrezen dat dit slechts het begin is van een grotere handelsoorlog. Veel multinationals maken zich zorgen over de afbrokkeling van internationale handelsregels en waarschuwen voor een terugkeer naar een situatie waarin economische macht de boventoon voert en kleine landen het onderspit delven.
De WTO verliest grip
Na de Tweede Wereldoorlog hebben landen – onder aanvoering van de VS – afspraken gemaakt om willekeur in handelsbeleid te beperken en vrije handel te stimuleren. De Wereldhandelsorganisatie zorgde ervoor dat landen zich aan deze regels hielden en dat geschillen via diplomatieke weg werden opgelost. Dit systeem heeft decennialang bijgedragen aan groeiende wereldhandel en dalende importtarieven.
Toch lijkt er een einde te komen aan deze spelregels. Volgens douane-expert Martijn Schippers is het internationale handelssysteem afhankelijk van naleving, en daar wringt nu de schoen. China heeft al een zaak aangespannen tegen de Amerikaanse heffingen, maar de kans dat Trump een WTO-uitspraak respecteert, is klein. De VS heeft bovendien jarenlang de benoeming van nieuwe WTO-rechters tegengehouden, waardoor het beroepssysteem grotendeels is lamgelegd.
Machtsverhoudingen verschuiven
Het gebrek aan afdwingbare handelsregels kan vooral nadelig zijn voor kleinere landen. Volgens Rabo-econoom Hugo Erken zullen grote handelsblokken zoals de EU zich makkelijker staande houden, maar zullen kleinere economieën in de knel komen. Een voorbeeld hiervan is Nederland, dat met Colombia een handelsconflict heeft over de import van aardappelen. Ondanks een WTO-uitspraak in het voordeel van de EU handhaaft Colombia zijn importheffingen.
Toekomst van de internationale handel
Hoewel de VS sceptisch staat tegenover de WTO, neemt het nog steeds deel aan de overleggen. Bovendien verloopt naar schatting 75 procent van de wereldhandel nog altijd volgens WTO-regels. Dit betekent dat de organisatie voorlopig nog relevant blijft, al is de toekomst onzeker. Veel landen hopen dat Trump uiteindelijk zal inzien dat zijn importheffingen vooral schadelijk zijn voor de wereldeconomie, inclusief de Amerikaanse economie zelf.
