Donald Trump wil meer invloed uitoefenen op de manier waarop de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten verlopen. Volgens hem is ingrijpen noodzakelijk, omdat verkiezingen in sommige steden volgens zijn overtuiging niet eerlijk verlopen. Daardoor laait de politieke discussie opnieuw op.
Hij stelt bovendien dat lokale overheden tekortschieten bij de organisatie en controle van het stemproces. Daarom vindt hij dat de federale overheid een grotere rol moet spelen. Tegelijkertijd roept die opvatting vragen op over bevoegdheden en wettelijke grenzen.
Verantwoordelijkheid ligt bij de staten
Volgens de Amerikaanse grondwet organiseren de afzonderlijke staten zelf hun verkiezingen. Zij bepalen hoe stemmen worden uitgebracht, geteld en gecontroleerd. Daardoor blijft de rol van de federale overheid bewust beperkt.
Eerdere pogingen om landelijke regels af te dwingen strandden bij de rechter. Rechters concludeerden namelijk dat een president geen eenzijdige bevoegdheid heeft om verkiezingsprocedures aan te passen. Alleen het Congres kan zulke regels vastleggen, waardoor de speelruimte van een president klein blijft.
Juridische grenzen aan presidentiële macht
Deskundigen benadrukken dat het centraliseren van verkiezingsregels het federale systeem onder druk zet. Bovendien raakt zo’n stap direct aan de scheiding der machten. Daarom verwachten zij dat elke poging tot nationale aansturing vrijwel direct juridische tegenstand oproept.
Politieke tegenreacties nemen toe
Tegelijkertijd groeit de politieke weerstand. Tegenstanders waarschuwen dat het nationaliseren van verkiezingen het vertrouwen in lokale kiesinstanties aantast. Bovendien vrezen zij dat dit het democratische proces verder polariseert.
Daarnaast wijzen critici erop dat voortdurende twijfel over verkiezingen schadelijk werkt. Terwijl vertrouwen essentieel is, zorgen herhaalde beschuldigingen juist voor verdeeldheid.
Acceptatie van uitslagen opnieuw onderwerp van debat
Trump herhaalde dat hij verkiezingsuitslagen alleen accepteert wanneer hij deze als eerlijk beoordeelt. Daarmee sluit hij aan bij eerdere uitspraken waarin hij twijfel zaait over stemprocedures. Bewijs voor grootschalige fraude leverde hij echter niet.
Volgens tegenstanders ontstaat hierdoor een risico. Wanneer iedere ongunstige uitslag ter discussie komt te staan, verliest het verkiezingsproces aan geloofwaardigheid.
Spanningen richting verkiezingsjaar
Naarmate de tussentijdse verkiezingen dichterbij komen, nemen de spanningen verder toe. Discussies over bevoegdheden, toezicht en legitimiteit spelen daardoor een steeds grotere rol. Uiteindelijk zal moeten blijken of voorstellen om de spelregels aan te passen politiek en juridisch standhouden.
