Van een groot aantal mbo-zorgdiploma’s, behaald via een versnelde route, bestaat het vermoeden dat ze frauduleus zijn verkregen. Dat melden de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het Openbaar Ministerie (OM). Het gaat mogelijk om honderden medewerkers die zonder voldoende opleiding in de zorg zijn gaan werken.
Fraude met ervaringscertificaten
Volgens de IGJ maken malafide bureaus op grote schaal misbruik van ervaringscertificaten, ook bekend als EVC-certificaten. Deze certificaten bieden mensen met werkervaring de mogelijkheid om versneld een mbo-diploma of een officiële registratie als jeugdzorgmedewerker te verkrijgen. In de praktijk worden certificaten echter verkocht zonder enige controle op daadwerkelijke werkervaring.
De vermoedens wijzen op betrokkenheid van criminele organisaties. Het OM onderzoekt momenteel één van deze bureaus strafrechtelijk en heeft meerdere partijen in het vizier. Bij slechts één bureau werden al tussen de 800 en 1200 mogelijk frauduleuze certificaten vastgesteld.
Gevaar voor cliënten in de zorg
De gevolgen van deze fraude zijn ernstig. Onvoldoende opgeleide zorgmedewerkers voeren taken uit zonder de juiste kennis, wat leidt tot gevaarlijke situaties. Wim Vernes, hoofd opsporing en boetes bij de IGJ, benadrukt de risico’s: “Er zijn gevallen bekend waarbij gehandicapten brandwonden opliepen omdat ze in bad werden gezet door iemand die niet wist hoe dat veilig moest.” Ook verkeerd gebruik van tilliften en het onjuist aanbrengen van katheters komt voor.
Strengere maatregelen tegen misbruik
Onderwijsminister Eppo Bruins (NSC) noemt het hoge aantal verdachte diploma’s “zeer schokkend” en roept mbo-instellingen op om terughoudender te zijn met het toekennen van vrijstellingen op basis van certificaten. Het ministerie heeft mbo-scholen gevraagd risicovolle diploma’s opnieuw te beoordelen door afgestudeerden om onderliggende documentatie te vragen.
Dit blijkt echter niet zonder gevolgen. Meerdere mbo-instellingen die stopten met frauduleuze bureaus, kregen te maken met dreigementen. Zowel de Onderwijsinspectie als het ministerie van Onderwijs bevestigen deze zorgwekkende ontwikkelingen. Bruins noemt de bedreigingen “onacceptabel en zeer zorgelijk.”
Brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland heeft haar leden direct gewaarschuwd en het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) heeft nieuwe registraties op basis van verdachte certificaten tijdelijk stopgezet. Daarnaast worden de bestaande 3500 registraties opnieuw gecontroleerd. Wie geen bewijs kan leveren, raakt zijn registratie kwijt.
Onvoldoende toezicht op certificaatbureaus
Ondanks dat er al langer zorgen bestaan over de betrouwbaarheid van ervaringscertificaten, is er geen overheidsinstantie die toezicht houdt. Momenteel ligt deze taak bij commerciële partijen en een kenniscentrum, dat deels door de certificaatbureaus zelf wordt gefinancierd. Hierdoor ontbreekt de mogelijkheid om zelfstandig erkenningen in te trekken bij vermoedens van fraude.
De Onderwijsinspectie en de IGJ vinden dit toezicht onvoldoende. Ook het ministerie van Onderwijs erkent de problemen en werkt aan een plan om criminele activiteiten in de zorgsector aan te pakken.
