Hulp vragen makkelijker in een zorgcirkel
Voor Ans van Gestel (86) uit Hilvarenbeek was hulp vragen nooit vanzelfsprekend. “Mensen zeggen altijd: als je iets nodig hebt, bel maar. Maar dat is lastig”, zegt ze. Sinds ze is aangesloten bij een voorzorgcirkel, gaat dat beter. “Het haalt een drempel weg. Ik hoef niet steeds dezelfde buurman iets te vragen en ik betaal graag een vergoeding voor een ritje naar het ziekenhuis.”
Ze maakt deel uit van een groep van 23 personen: een informele structuur opgezet ‘uit voorzorg’ – bedoeld om in de toekomst kwetsbaarheid samen op te vangen.
Idee achter de zorgcirkels
Het idee komt van Henk Geene, voormalig bestuurder in de zorg. Elke cirkel bestaat uit buurtgenoten die met elkaar verbonden worden door een ‘verbinder’. Die koppelt vraag en aanbod: niet iedereen kan klussen, koken of rijden – maar samen komt men ver.
Nabijheid is essentieel
Een zorgcirkel moet bestaan binnen loop- of fietsafstand, zo stelt Geene. “Het moet praktisch blijven. Iemand naar een verjaardag brengen, de container buitenzetten of de hond uitlaten. En als het vertrouwen groeit, kun je ook praten over moeilijkere zaken.”
In Van Gestels groep is zij de oudste. Toen haar vriezer het begaf op een zaterdag, schakelde ze via de verbinder de groep in. Binnen een half uur was er hulp geregeld. “Fantastisch.”
Groeiende beweging, gesteund door zorgsector
Inmiddels zijn er tientallen van deze groepen in Nederland. Annemie Donkers richtte in Eindhoven haar eigen zorgcirkel op. Zorgorganisatie Actiz en zorgverzekeraar VGZ steunen het concept, juist omdat het praktische hulp biedt zonder tussenkomst van professionals. VGZ investeert naar eigen zeggen ‘tonnen’ om er honderden te helpen starten.
Geen vervanging, wel aanvulling
Toch ligt de nadruk niet op het vervangen van formele zorg, aldus projectleider Willemijn Krol van ‘Nederland zorgt voor Elkaar’. “Het is bedoeld om mensen bij elkaar te brengen, niet om personeelstekorten op te vangen – al helpt het daar soms ook bij.”
Ook bedenker Geene benadrukt: het draait om menselijke verbondenheid. “Buren die tegen elkaar zeggen: wij zijn er voor elkaar, wat er ook gebeurt.”
Iedereen kan het starten
Zorgeconoom Marcel Canoy ziet vooral kracht in de eenvoud. “Zet mensen bij elkaar, begin een appgroep, noem het een cirkel en je bent begonnen.” Vrijwilligersorganisaties kunnen wel tips geven over do’s en don’ts, maar formele instanties zijn niet nodig. “Juist dát maakt het zo sterk.”
Naar meer samenredzaamheid
Volgens Canoy is deze beweging niet te stoppen. “Kleine daden leiden tot grotere verandering. In andere landen is samenredzaamheid vanzelfsprekender. Daar kunnen we in Nederland van leren.”
Hoewel het nog te vroeg is om harde conclusies te trekken, lijken wachtlijsten voor verpleeghuizen minder snel te groeien. Mogelijk doordat mensen beter zijn voorbereid en meer praten over ouder worden – met buren, vrienden en familie.
Ook tegen eenzaamheid en overbelasting
De Brabantse Van Gestel merkt dat het meer brengt dan praktische hulp. Ze leerde via haar groep een vrouw kennen die ook haar man verloor. “We zijn al een paar keer bij elkaar op bezoek geweest. Voor sociaal contact is het geweldig.”
Daarnaast zorgt het voor rust bij mantelzorgers. “Mijn kinderen wonen ver weg. Als ik doordeweeks hulp nodig heb, wil ik hen niet overbelasten. Door mijn zorgcirkel is die druk veel minder. Dat is ook voor hen een opluchting.”
